İhale, bir malın satışı ya da bir mal, hizmet veya yapım işinin alımı için birden fazla isteklinin teklif verdiği ve önceden duyurulan kurallara göre en uygun teklifin seçildiği yöntemdir. Satış ihalesinde en yüksek teklif, alım ihalesinde en düşük ya da en avantajlı teklif kazanır. Kamu kurumları da, firmalar ve kişiler de ihaleyle alım satım yapabilir.
İhale nasıl yapılır?
- İlan: İhaleyi açan taraf neyin satılacağını ya da alınacağını, miktarı, teslim koşullarını, süreyi ve katılım şartlarını duyurur. Ayrıntılar ilanda ve şartnamede yazılır.
- Katılım ve teminat: İstekliler şartları okur, istenen belgeleri hazırlar ve gerekiyorsa teminat yatırır.
- Teklif: Teklifler ihalenin usulüne göre açık (herkesin gördüğü) ya da kapalı (gizli) olarak verilir.
- Değerlendirme: Süre bitince teklifler ilandaki ölçüte göre karşılaştırılır ve kazanan belirlenir.
- Sözleşme ve teslim: Kazananla sözleşme yapılır; ödeme ve teslim sözleşmede yazan şekilde tamamlanır.
İhale türleri nelerdir?
İhaleler önce yönüne göre ikiye ayrılır:
- Satış ihalesi (artırma): Malını satmak isteyen taraf ihaleyi açar; teklifler yükselir ve en yüksek teklif kazanır. Hurda, makine, araç ve taşınmaz satışlarında yaygındır.
- Alım ihalesi (eksiltme): İhtiyacını duyuran taraf ihaleyi açar; tedarikçiler fiyat kırar ve en uygun teklif kazanır. Malzeme, hizmet ve inşaat alımlarında kullanılır.
Teklif verme şekline göre de ayrılır:
- Açık artırma ve açık eksiltme: Teklifler herkese görünür; her yeni teklif bir öncekinden iyi olmak zorundadır. Süre bitiminde en iyi teklif kazanır.
- Kapalı zarf (kapalı teklif): Her katılımcı tek bir gizli teklif verir; teklifler süre bitene kadar görünmez.
- Hollanda usulü: Fiyat yüksekten başlar ve belirli aralıklarla düşer; fiyatı ilk kabul eden kazanır.
- Pazarlık usulü: Fiyat ve şartlar isteklilerle görüşülerek belirlenir. Kamu ihalelerinde yalnızca kanunda sayılan durumlarda kullanılabilir.
Kamu ihalesi ile özel sektör ihalesi arasındaki fark
Kamu ihaleleri: Kamu kurumlarının mal, hizmet ve yapım işi alımları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre yapılır. Kanundaki ihale usulleri açık ihale, belli istekliler arasında ihale ve pazarlık usulüdür; kanunda sayılan bazı durumlarda doğrudan temin de kullanılabilir. İlanlar ve elektronik ihaleler Kamu İhale Kurumu'nun EKAP sistemi üzerinden yürütülür. Kamu taşınmazlarının satışı ve kiralanması gibi işlerde ise genellikle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uygulanır.
Özel sektör ihaleleri: Firmaların ve kişilerin kendi alım satımları Kamu İhale Kanunu'na tabi değildir. Kuralları ihaleyi açan taraf belirler ve ilanda ya da şartnamede yazar: teklif türü, teminat, teslim, ödeme ve cayma koşulları. Bu yüzden özel bir ihaleye katılmadan önce ilanı baştan sona okumak gerekir. Ayrıntılı karşılaştırma için Elektronik ihale nedir? rehberine bakabilirsiniz.
Teminat nedir?
Teminat, isteklinin ihaleye ciddi olarak katıldığını ve kazanırsa sözleşmeyi yapacağını güvenceye alan tutardır.
- Kamu ihalelerinde: 4734 sayılı Kanun'a göre teklifle birlikte, teklif edilen bedelin en az %3'ü kadar geçici teminat verilir. İhaleyi kazanan, sözleşme imzalanmadan önce kural olarak ihale bedelinin %6'sı oranında kesin teminat verir. Kazanan sözleşmeyi imzalamazsa geçici teminatı gelir kaydedilir.
- Özel ihalelerde: Teminatın tutarı, ne zaman iade edileceği ve hangi durumda kesileceği ilanda yazılır.
İhaleye nasıl girilir?
Kamu ihalesine katılmak
Elektronik kamu ihalelerine katılmak için EKAP'a istekli olarak kayıt olmak ve teklifi elektronik imzayla göndermek gerekir. İhale dokümanında istenen yeterlik belgelerini hazırlayın, geçici teminatı verin ve teklifinizi süresi içinde gönderin. Güncel adımlar için EKAP'taki kılavuzlara bakın.
Antlaşma'da özel sektör ihalesine katılmak
- Ücretsiz üye olun: firmanızı ya da şahıs bilgilerinizi kaydedin; belgeleriniz kontrol edildikten sonra hesabınız onaylanır.
- İlanı okuyun: miktar, teslim yeri ve süresi, ödeme ve diğer koşullar ilanda yazar.
- Katılım teminatını yatırın ve teklifinizi verin. Açık artırmada teklifleri anlık izlersiniz; kapalı zarfta teklifler süre bitene kadar gizli kalır.
- Kazanırsanız sözleşme platformda yapılır; ödeme ve teslimat doğrudan taraflar arasındadır.
Kazanan caymazsa teminatı iade edilir; diğer katılımcıların teminatı ihale bitince serbest kalır. İhaleyi kazanıp cayan katılımcının teminatından cayma bedeli kesilir.
Kendi ihalenizi açın
Antlaşma'da yasal olarak alınıp satılabilen her mal ve hizmet için ihale açabilirsiniz; hurdadan tarım ürününe, makineden hizmete kadar birçok kategori hazır. Aradığınız kategori listede yoksa ihale açarken önerin: öneriniz yetkililerimiz tarafından incelenir, onaylanırsa yeni bir kategori olarak eklenir. İhaleyi açık artırma, açık eksiltme, kapalı zarf, Hollanda usulü ya da Japon usulü olarak açabilirsiniz. Şahıslar araç, konut ve ikinci el eşyalarını bireysel ihaleler bölümünde satabilir.
Sektörünüze özel adımlar için hurda ihalesi, sac ve yassı çelik ihalesi, kentsel dönüşümde müteahhit seçimi, TOKİ müşterek arsa ve ikinci el araç ihalesi rehberlerine bakın.
Sık sorulan sorular
İhale ile açık artırma aynı şey mi?
Hayır. Açık artırma ihale türlerinden biridir. İhale daha geniş bir kavramdır; eksiltme, kapalı zarf ve pazarlık usulü de birer ihale yöntemidir.
Müzayede ile ihale arasındaki fark nedir?
Müzayede, açık artırmayla satış demektir. İhale ise satışın yanında alımı da kapsar ve artırma dışında eksiltme ya da kapalı zarf gibi yöntemlerle de yapılabilir.
Kamu ihalesine Antlaşma'dan girilebilir mi?
Hayır. Kamu ihaleleri EKAP gibi resmî sistemlerde yapılır; Antlaşma'nın bu sistemlerle bağlantısı yoktur. Antlaşma, firmalar ve kişiler arasındaki özel ihaleler içindir.
Antlaşma'da ihale açmak ücretli mi?
Üyelik ücretsizdir; ücretsiz planla ihale açabilir ve teklif verebilirsiniz. Antlaşma ihale bedelini tahsil etmez, yalnızca hizmet bedeli alır. Güncel planlar üyelik sayfasında yazar.
Teminat geri alınır mı?
Antlaşma'da ihaleyi kazanamayan katılımcıların teminatı ihale bitince serbest kalır; kazananın teminatı caymazsa iade edilir.
Bu rehber genel bilgi verir. Kamu ihalelerinde güncel mevzuatı ve ihale dokümanını, özel ihalelerde ilanı ve şartnameyi esas alın; hukuki konularda bir avukata danışın.
İhaleler Ocak 2027'de başlıyor. Firma ihalelerine göz atın ya da ücretsiz üye olun.